جليل عرفان منش
203
جغرافياى تاريخى هجرت امام رضا ( ع ) از مدينه تا مرو ( فارسي )
خلافت را در اختيار من قرار داد تا اگر بعد از او زنده بمانم اين منصب از آن من باشد . هر كسى پيمانى را بشكند و عهدى را نقض كند احترام خود را از بين برده و موقعيت خود را از دست داده است ، زيرا چنين شخصى بر امام خود ستم روا داشته و حرمت اسلام را مورد تجاوز قرار داده ، و در گذشته به همين روش عمل شده است . « 7 » اگر چنانچه از امامى لغزش و يا اشتباهى مشاهده شد بايد او را نصيحت كرد نه اين كه با او مخالفت نمود و در غير اين صورت در جامعهء اسلامى اختلاف و تشتّت پديد مىآيد و رشتههاى حكومت اسلامى لرزان مىشود ، به خصوص كه مردم هنوز به زمان جاهليت نزديكند و دشمنان در پى فرصت . با خداى خود عهد بستهام كه كارهاى مسلمانان را به خوبى به انجام رسانم و اينك كه خلافت را به گردن من افكنده است ، در ميان مسلمين عموما و بنى عباس خصوصا با عدالت رفتار كنم و از خدا و رسولش اطاعت نمايم و خون حرامى را نريزم و جان و مال و ناموس مردم را حفظ كنم ، مگر آن كسى كه حدود خداوند را مراعات نكرده و به واجبات خدا تجاوز كرده باشد كه اين چنين فردى بايد مجازات شود . من به مقدار توان خود كوشش خواهم كرد و با خود پيمان بستهام كه حدود و ثغور را حفظ كرده و از آنچه خداوند بر من واجب گردانيده و بازخواست خواهد كرد فروگذار نكنم . پروردگار در قرآن مجيد فرموده : به پيمانها وفا كنيد كه خداوند از پيمانها بازخواست مىكند . اگر چنانچه بدعتى ايجاد كردم و يا در احكام تغييرى دادم و يا در قوانين شرع مقدّس دست بردم ، مستحق
--> ( 7 ) - شيخ صدوق مىنويسد : و به اين وتيره جارى شد عمل پيشينيان ؛ يعنى عهد امير المؤمنين على بن ابى طالب عليه السّلام را كه نقض كردند و آن جناب صبر كرد بر اين لغزشها و بعد از آن اعتراض نفرمود بر كسانى كه اين گونه اعمال شنيع مرتكب شدند و اين غرامتها وارد آوردند ، به جهت ترس بر پراكندگى امر دين و گسيختن ريسمان مسلمانان و . . . و نمىدانم نسبت به من چگونه رفتار شود و نسبت به شما به چه نوع عمل شود . شيخ صدوق ، عيون اخبار الرضا عليه السّلام ، 2 / 386 .